kalyana mithrayan 4 - බුදු දහමේ සඳහන් කල්‍යාන මිත්‍රයන් සතර දෙනා – සිහාලෝවාද සූත්‍රයේ ගැඹුරු අර්ථය

බුදු දහමේ සඳහන් කල්‍යාන මිත්‍රයන් සතර දෙනා
සිහාලෝවාද සූත්‍රයේ ගැඹුරු අර්ථය

බුදු දහම තුළ මනුෂ්‍ය ජීවිතයේ ඉතා වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කරන එකක් නම් “මිත්‍රත්වය” යන්නයි. අපි ජීවිතයේ ගමන් කරන මාර්ගය, අපේ සිතුවිලි, අපේ ක්‍රියාකාරකම්, එතෙක් නොව අපේ අනාගතය ද බොහෝ විට තීරණය වන්නේ අප සමඟ සිටින මිතුරන් අනුවය. මේ නිසාම බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කළ ධර්මයන් අතර “කල්‍යාන මිත්‍රයා” යන සංකල්පය විශේෂ ස්ථානයක් හිමි කරගනී.

සිහාලෝවාද සූත්‍රය තුළ බුදුන් වහන්සේ විසින් මිතුරන් පිළිබඳව දක්වන විග්‍රහය අපට ජීවිතය සාර්ථකව ගත කිරීමට මග පෙන්වන අගනා උපදේශයකි. එහිදී කල්‍යාන මිත්‍රයන් සතර දෙනා ලෙස විශේෂිත වූ මිතුරන්ගේ වර්ග හතරක් පිළිබඳව පැහැදිලිව දක්වා ඇත.

මෙම කල්‍යාන මිත්‍රයන් නම් උපකාරක මිතුරා, සමාන සුඛදුක්ඛ මිතුරා, අත්ථක්ඛායි මිතුරා සහ අනුකම්පක මිතුරා යනුවෙනි. මේ සතර දෙනාම අපගේ ජීවිතයට ආලෝකයක් ගෙනෙන, දුකින් මිදීමට සහ සතුටින් ජීවත්වීමට මග පෙන්වන සත්‍ය මිත්‍රයන් වෙති.

ඔබ සමඟ දැනට සිටින මිතුරන් තුළ මෙම කල්‍යාන ගුණාංග තිබේද නැද්ද යන්න පරීක්ෂා කරන අතරතුර, ඔවුන් පිළිබඳ සැක හෝ වෛර සිතුවිලි උපදවා නොගන්න. ඒ වෙනුවට, නිවන් මග සාර්ථක කර ගැනීම පිණිස තමන් තුළ මෙම උතුම් ගුණාංග වර්ධනය කරගනිමින්, මිතුරන් තුළද එම ගුණාංග වර්ධනය වීමට උපකාර කිරීමෙන්, ඔබේ හෘදය තුළ සැබෑ සැනසීම හා ශාන්තිමත් ජීවිතයක් උදා වේ.

සුහදමිත්තා

9. චත්තාරෝ’මේ ගහපතිපුත්ත මිත්තා සුහදා වේදිතබ්බා: උපකාරෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ, සමානසුඛදුක්ඛෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ, අත්ථක්ඛායී මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ, අනුකම්පකෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ. 

1. චතූහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත ඨානේහි උපකාරෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ: පමත්තං රක්ඛති, පමත්තස්ස සාපතෙය්‍යං රක්ඛති, භීතස්ස සරණං හෝති, උප්පන්නේ කිච්චකරණීයේ තද්දිගුණං භෝගං අනුප්පදේති. ඉමේහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත චතූහි ඨානේහි උපකාරෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ. 

2. චතූහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත ඨානේහි සමානසුඛදුක්ඛෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ: ගුය්හමස්ස ආචික්ඛති, ගුය්හමස්ස පරිගූහති, ආපදාසු න විජහති, ජීවිතම්පි’ස්ස අත්ථාය පරිච්චත්තං හෝති. ඉමේහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත චතූහි ඨානේහි සමානසුඛදුක්ඛෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ. 

3. චතූහි ඛෝ පන ගහපතිපුත්ත ඨානේහි අත්ථක්ඛායී මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ: පාපා නිවාරේති, කල්‍යාණේ නිවේසේති, අස්සුතං සාවේති, සග්ගස්ස මග්ගං ආචික්ඛති. ඉමේහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත චතූහි ඨානේහි අත්ථක්ඛායී මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ. 

4.චතූහි ඛෝ පන ගහපතිපුත්ත ඨානේහි අනුකම්පකෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ: අභවේනස්ස න නන්දති, භවේනස්ස නන්දති, අවණ්ණං භණමානං නිවාරේති, වණ්ණං භණමානං පසංසති. ඉමේහි ඛෝ ගහපතිපුත්ත චතූහි ඨානේහි අනුකම්පකෝ මිත්තෝ සුහදෝ වේදිතබ්බෝ”ති. 

ඉදමවෝච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතෝ, අථාපරං ඒතදවෝච සත්ථා: 

🔹 උපකාරක මිතුරා 

( තමා පිරිහුණු විට රැක ගැනීමට, ධනය පිරිහුණු විට පිහිට වීමට, බියකරු අවස්ථාවලදී ආරක්ෂාව දීමට සහ අවංකවම මෛත්‍රී සහගත සිතින් උපකාර කරන මිතුරා. )

උපකාරක මිතුරා යනු අවශ්‍ය වෙලාවට අපට උදව් කරන, අපේ ජීවිතයේ දුෂ්කර අවස්ථාවලදී අපට අත දෙන මිතුරෙකි. ඔහු හෝ ඇය අපට ලාභයක් ලැබෙන විට පමණක් නොව, අපට අලාභයක් ඇති වූ විටද අප සමඟ සිටී.

උපකාරක මිතුරා යනු දේපළ, ශක්තිය, හෝ උපදෙස් මගින් අපට උපකාර කරන අයෙකි. අප වැටෙන විට අප නැගිටවන්නේද, අප අසරණ වූ විට අපට ආධාර වන්නේද ඔහුය. මෙවැනි මිතුරන් ඉතා දුර්ලභය.

අපේ ජීවිතයේ ගැටළු ඇති වූ විට, අපට ආදරයෙන්, නිහතමානීව, කිසිදු ප්‍රතිලාභයක් නොසොයමින් උදව් කරන මිතුරා සැබෑ උපකාරක මිතුරෙකි.

🔹 සමාන සුඛදුක්ඛ මිතුරා

(මාගේ රහස් පවසන, රහස් ආරක්ෂා කරන, විපතකදී අත් නොහරින, තමා වෙනුවෙන් ජීවිතය පවා පරිත්‍යාග කිරීමට පසුබට නොවන මිතුරා.)

සමාන සුඛදුක්ඛ මිතුරා යනු අප සමඟ සතුටේදීත් දුකේදීත් එකසේ සිටින මිතුරෙකි. සතුටක් ලැබූ විට අපට සමඟ සතුටු වන අතර, දුකක් ලැබූ විට අප සමඟ දුක බෙදාගන්නා අයෙකි.

මෙවැනි මිතුරා කවදාවත් අපව තනි නොකරයි. ජීවිතයේ උච්චාවච අවස්ථා දෙකම ඔහු අප සමඟ බෙදාගනී. සතුටේදී පමණක් නොව, දුකේදීත් අප සමඟ සිටීමෙන් ඔහුගේ සැබෑ මිත්‍රත්වය ප්‍රකාශ වේ.

මෙම වර්ගයේ මිතුරන් අපට මානසික ශක්තිය ලබාදෙයි. අපේ ජීවිතයේ තනිවීමේ හැඟීම අඩු කරයි.

🔹 අත්ථක්ඛායි මිතුරා

(පාපයෙන් වළක්වා, යහපතෙහි යොදවන, නුවණැති, දියුණුවට කරුණු පවසන මිතුරා.)

අත්ථක්ඛායි මිතුරා යනු අපට හොඳ මාර්ගය පෙන්වන, වැරදි මාර්ගයෙන් ඉවත් කරවන මිතුරෙකි. ඔහු අපේ යහපත සඳහා කටයුතු කරන අයෙකි.

අප වැරදි ක්‍රියාමාර්ගයකට යන විට, එය වැරදියි කියා අපට දැනුම් දෙන, අපට අවවාද කරන, අපව නිවැරදි මාර්ගයට ගෙන යන මිතුරා මෙවැනි අයෙකි.

මෙවැනි මිතුරන් සමඟ සිටීමෙන් අපේ ජීවිතය ශුභ මාර්ගයකට යොමු වේ. ඔවුන් අපට ධර්මය පෙන්වයි, සත්‍යය පෙන්වයි, සහ සාර්ථක ජීවිතයකට මඟ පෙන්වයි.

🔹 අනුකම්පක මිතුරා

( මිතුරාගේ පිරිහීම ගැන අකමැති, දියුණුවෙහි සතුටු වන, අන් අය තමාට දොස් පවසන විට වළක්වා, යහපුණෙහි යොදවන මිතුරා.)

අනුකම්පක මිතුරා යනු අපට කරුණාවෙන්, දයාබරව, සහ අවබෝධයෙන් යුතුව හැසිරෙන මිතුරෙකි. ඔහු අපට සිදු වන දුක ගැන සංවේදී වන අතර, අපට උදව් කිරීමට සූදානම්ව සිටී.

අපට අලාභයක් වූ විට ඔහු සතුටු නොවෙයි. අපට ලාභයක් වූ විට ඔහු ඉරිසියාවෙන් නොබලයි. එවැනි මිතුරා සත්‍යයෙන්ම හදවතින්ම අපට ආදරය කරන අයෙකි.

මෙවැනි මිතුරන් අපේ ජීවිතයට ආදරය, සාමය, සහ සැනසීම ගෙනෙයි.

🔷 කල්‍යාන මිත්‍රයන්ගේ ප්‍රතිලාභ

මෙවැනි කල්‍යාන මිත්‍රයන් අපේ ජීවිතයට ලැබීම විශාල වාසනාවකි. ඔවුන් සමඟ සිටීමෙන් අපට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ ගණනාවක් ඇත.

• මෙලොව දියුණුවට (උට්ඨාන සම්පදා, ආරක්ඛ සම්පදා, සමජීවිකතා යන කරුණු සමග) අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• පරලොව සුගතියට සහ නිර්වාණාවබෝධය සඳහා මග පෙන්වයි.
• ප්‍රමාදයට පත්වූ මිතුරා රකින අතර, පාප මිත්‍ර ඇසුරින් මුදා ගනී.
• සසර බිය තේරුම් ගෙන ධාර්මික ජීවිතයකට යොමු කරයි.
• මෙවැනි මිතුරන් අපව වැරදි මාර්ගයෙන් ආරක්ෂා කරයි. අපේ ජීවිතයේ වැරදි තීරණ ගැනීමෙන් වැළකී සිටීමට ඔවුන් උපකාරී වේ.
• ඔවුන් අපට මානසික ශක්තිය ලබාදෙයි. අපට දුකක් ඇති වූ විට, අපට අසරණ බවක් දැනෙන විට, ඔවුන් අපට ශක්තිය ලබාදෙනවා.
• ඔවුන් අපේ සාර්ථකත්වයට දායක වේ. හොඳ මිතුරන් සමඟ සිටීමෙන් අපේ ජීවිතයේ ඉලක්ක සාර්ථකව ළඟා කරගත හැකිය.
•  ඔවුන් අපේ ආත්මීය වර්ධනයට දායක වේ. ධර්මය, යහපත් ගුණාංග, සහ සදාචාරය වර්ධනය කරගැනීමට මෙවැනි මිතුරන් මහත් උපකාරයක් කරයි.

අවසානයේ, මෙවැනි මිතුරන් සමඟ ජීවත්වීමෙන් අපට සතුට සහ සැනසීම ලැබේ.

නිවන් මගට යොමුවූ කල්‍යාන මිතුරු ඇසුර නිරතුරුව ලැබේවා, 

තෙරුවන් සරණයි !